2026.03.10 • Ж.Бат-Ундрах
Хүүхдийн зүрхний өвчний шинж тэмдгүүд
Хүүхдийн зүрхний өвчин нь эцэг эхчүүдийн хамгийн их санаа зовдог сэдвүүдийн нэг юм. Гэвч эрт оношлогдож, зөв эмчилгээ хийгдвэл ихэнх тохиолдолд хүүхэд бүрэн эрүүл амьдралаар амьдрах боломжтой. Хүүхдийн зүрхний өвчнийг төрөлхийн ба олдмол гэж ангилдаг бөгөөд тус бүрийн шинж тэмдэг, оношилгоо өөр өөр байдаг.
Төрөлхийн зүрхний гажиг
Төрөлхийн зүрхний гажиг (ТЗГ) нь хүүхэд ээжийнхээ хэвлийд байх үед зүрхний бүтэц хэвийн бус хөгждөг өвчин юм. Монголд 1000 нярай тутмын 8-10 нь төрөлхийн зүрхний гажигтай төрдөг. Зарим гажиг нь хөнгөн бөгөөд аяндаа эдгэдэг бол зарим нь мэс заслын эмчилгээ шаарддаг.
Нярайн үеийн шинж тэмдгүүд
Нярай хүүхдэд дараах шинж тэмдгүүд илэрвэл зүрхний гажиг байж болзошгүй:
- Уруул, хумс хөхрөх (цианоз) — Зүрхнээс хангалттай хүчилтөрөгч агуулсан цус ирэхгүй байгааг илтгэдэг. Хүүхэд уйлах, хооллох үед хөхрөлт тодорхой илэрнэ. Энэ нь хамгийн яаралтай шинж тэмдэг юм.
- Хооллоход хүндрэлтэй байх — Хөхөө хэвийн хөхөж чадахгүй, хоолны дундуур ядарч зогсох, хооллох үед хөлрөх зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ.
- Жин нэмэгдэхгүй байх — Зүрхний гажигтай хүүхэд калорийг илүү их зарцуулдаг тул жин муу нэмэгддэг. Насандаа тохирсон жинд хүрэхгүй байх нь зүрхний өвчний далд шинж байж болно.
- Хурдан амьсгалах — Амар тайван байхдаа ч хурдан, хүнд амьсгалах, хамрын далавч тэлэгдэх нь уушигны цусны эргэлт хэвийн бус байгааг илтгэнэ.
- Хэт их хөлрөх — Хооллох, унтах зэрэг хэвийн үйл ажиллагааны үед хэт их хөлрөх нь зүрх хэт их ачаалалтай ажиллаж байгааг илтгэдэг.
Том хүүхдийн шинж тэмдгүүд (1-8 нас)
Зарим төрөлхийн зүрхний гажиг нь нярайн үед илрэхгүй, хүүхэд өсөх тусмаа илэрч ирдэг:
- Биеийн хөдөлгөөний үед хурдан ядрах — Нөхдөөсөө хамаагүй хурдан ядардаг, тоглох, гүйх чадвар муу.
- Дасгал хийх чадвар сул — Биеийн тамирын хичээлд оролцож чаддаггүй, бусад хүүхдээс хоцрогддог.
- Ухаан алдах эсвэл толгой эргэх — Биеийн хөдөлгөөний дараа ухаан алдах нь ноцтой шинж тэмдэг юм.
- Цээжний өвдөлт — Хүүхэд цээжээ өвдөнө гэж хэлбэл нухацтай хандах хэрэгтэй.
- Зүрхний шуугиан — Эмч стетоскопоор зүрхийг сонсоход хэвийн бус чимээ сонсогдох. Зүрхний шуугиан бүр аюултай биш ч зарим нь нэмэлт шинжилгээ шаарддаг.
Олдмол зүрхний өвчин
Хүүхдийн олдмол зүрхний өвчин нь төрсний дараа янз бүрийн шалтгаанаар үүсдэг. Хамгийн түгээмэл нь:
- Ревматик зүрхний өвчин — Хоолойн халдвараас (стрептококк) үүдэлтэй бөгөөд зүрхний хавхлагыг гэмтээдэг. Монголд энэ өвчин харьцангуй их тохиолддог.
- Кавасаки өвчин — 5 хүртэлх насны хүүхдэд тохиолддог, зүрхний титэм судасыг өргөсгөж болзошгүй.
- Миокардит — Вирусын халдвараас үүдэлтэй зүрхний булчингийн үрэвсэл.
Хэзээ шинжилгээ хийлгэх вэ?
Дараах тохиолдолд хүүхдийн зүрхний ЭХО шинжилгээ хийлгэхийг зөвлөдөг:
- Дээрх шинж тэмдгүүдийн аль нэг нь илэрсэн
- Гэр бүлд төрөлхийн зүрхний гажигтай хүн байгаа
- Хүүхдийн эмч зүрхний шуугиан илрүүлсэн
- Хүүхэд спортын идэвхтэй хичээлд орохоос өмнө
- Төрсний дараа зүрхний шинжилгээ хийгдээгүй
Зүрхний ЭХО шинжилгээ нь хүүхдэд аюулгүй, өвдөлтгүй, цацраг туяагүй шинжилгээ юм. 15-30 минут үргэлжилдэг бөгөөд зүрхний бүтэц, хавхлагын үйл ажиллагаа, цусны урсгалыг тодорхой харуулдаг.
Эрт оношлогдохын ач холбогдол
Хүүхдийн зүрхний өвчин эрт оношлогдвол:
- Мэс заслын амжилтын хувь маш өндөр байдаг (90%-аас дээш)
- Хүүхэд бүрэн хэвийн амьдрал, сурч боловсрох боломжтой
- Ноцтой хүндрэлээс (зүрхний дутагдал, уушигны даралт ихдэлт) урьдчилан сэргийлнэ
- Эмчилгээний зардал бага байдаг
Нандин Зүрх эмнэлэгт хүүхдийн кардиолог Ж.Бат-Ундрах эмч 8 хүртэлх насны хүүхдийн зүрхний бүрэн оношилгоо хийдэг. Хүүхдийн ЭХО, ЭКГ шинжилгээ, зүрхний хавхлагын үнэлгээ зэрэг шинжилгээг орчин үеийн тоног төхөөрөмжөөр хийнэ.
Хүүхдийнхээ зүрхний эрүүл мэндэд анхаарал тавьж, шинж тэмдэг мэдрэгдвэл эрт үзүүлэх нь хамгийн чухал алхам юм.